چهارشنبه ۱۳ مرداد ۱۴۰۰ | سال جهش تولید

قاسم نوشاد

انرژی معادل قدرت آینده (از نفت تا انرژی­های نو)

آخرین اخبار
۲۷ تیر ۱۴۰۰ ساعت ۰۹:۳۸
اشتراک گذاری :
به گزارش سپاس ؛

کشف نفت و استخراج آن در قرن بیستم منجر به ایجاد  یکی از بزرگترین صنایع معاصر شده، رشد این صنعت که تمدن امروز زائیده آن است همراه با رنجها ،و مرارتها، شکست ها و موفقیت های بسیاری بوده که اگر به تاریخ گذشته این صنعت نگاه کنیم اولین امتیاز در سال ۱۸۸۴ میلادی به یک شرکت انگلیسی بنام  آلبرت هوتز جهت استخراج در حوالی بوشهر(شهر دالکی امروزی) و جزیره قشم بود، که حفاری در آن مناطق نتیجه ایی دست نیافت.

امتیاز مهم بعد قرارداد ویلیام ناکس دارسی در سال ۱۲۸۰ شمسی موفق به امتیاز استخراج و بهره برداری و لوله کشی نفت در سراسر ایران به غیر از پنج ایالت، گرگان، آذربایجان؛ مازندران، گیلان و خراسان به مدت ۶۰ سال شد، که متعهد بود فقط ۱۶ درصد بعنوان حق امتیاز بپردازد.

در این راستا دولت انگلیس برای تحویل دادن نفت به قیمت بسیار نازل مدت طولانی با نیروی دریایی خود قراردادی منعقد کرد. از ابتدای مشروطیت و آغاز بیداری مردم اعتراض نسبت به «قرارداد دارسی» شروع شد، انگلیس که راهی برای فسخ نگذاشته بود، همان مبلغ جزیی را به بهانه هایی پرداخت نمی کرد و اختلافات از آنجا رقم خورد که بختیاریها لوله نفت را قطع کردند و دولت انگلیس ایران را مقصر دانست و ۶۱۴ هزار لیره بعنوان خسارت مطالبه کرد و دومین اعتراضات این بود که حق اراضی مورد بهره برداری و حداقل سهم ایران که ۱۶ درصد باشد استنکاف می ورزید.(مسایل سیاسی-اقتصادی نفت ایران دکتر امینی)

آیت الله کاشانی طی اقدامی در اجتماع عظیمی، در مسجد شاه سابق (هفتادو دوتن امروزی)مردم را به دسیسه های انگلیسی آگاه نمود و دولت رزم آرا را تهدید کرد تا قعطنامه ایی تصویب و نفت را ملی اعلام کند و دست خارجی ها را به نفت ایران کوتاه کنند.

دکتر مصدق در دوره چهارم مجلس با طرح الغای قرارداد ۱۳۱۲ مخالفت کرد بود و آن را عقدی می دانست و پس از قتل رزم آرا و مصاحبه تاریخی آیت الله کاشانی راهی جز؛ ملی شدن صنعت نفت باقی نگذاشته بود و مردم ایران یک دل و یک صدا منتظر ملی شدن صنعت نفت بودند که مجلس شورا در تاریخ ۲۴و مجلس سنا ۲۹ اسفند گزارش کمیسیون را تصویب و نفت ایران بعد از پنجاه سال ملی اعلام شد و طرح ملی شدن نفت در ۹ ماده به تصویب مجلسین رسید(گام به گام با ملی شدن صنعت نفت،موزه اسناد صنعت نفت).

دراین زمان که انگلیس نمی توانست از سود سرشار استخراج نفت صرف نظر کند که به این بهانه با وجود امضاء قرارداد ایران به تعهدات خود عمل نکرده است ولی بعد دکتر مصدق به استناد “اصل حاکمیت دائمی ملت ها بر منابع طبیعی” که خود منشاء تحولی در حقوق بین المللی شد. این عمل موجب پدیدار شدن دعوایی بین شرکت مذکور و ایران گردید دولت انگلیس به دلیل منافع حیاتی که داشت به حمایت دیپلماتیک از شرکت متبوعه خود پرداخته دعوا را به استناد اعلامیه های پذیرش صلاحیت اجباری ((بند ۲ ماده ۳۶ اساسنامه)) به دیوان بین المللی دادگستری مطرح کرد. سال ۱۹۵۳ دیوان پس از بررسی ادله طرفین ،به این نتیجه رسید که استدلال ایران مبنی بر عدم صلاحیت دیوان درست است بدین گونه دیوان بین المللی دادگستری صلاحیت خود را درباره عدم صلاحیت جهت رسیدگی به این دعوا با ۹ رای مخالف و ۵ رای موافق صادر نمود(دادرسی های بین المللی دکتر سید باقر میر عباسی،ص۱۱۷ تا۱۲۶) و (مریم شفیعی خواه ،تعارض قوانین قراردهای بین المللی نفتی،کنفرانس محیط زیست و انرژی ایران).

تاثیرات ژئوپلیتیکی انرژی های نوشونده اثر بسیار زیادی بر اقتصاد، صنعت، سیاست، بینش و فرهنگ سده بیست و یک داشته و خواهد داشت. در سنجش با انرژی های سنتی نفت و گاز- انرژی های نوشونده راه را برای یک پراکنش متعادل تر و گسترده تر منابع انرژی در بعد جهانی و کاستن از حساسیت های ژئوپلیتیکی فراهم کرده و خواهند کرد.

با تولید ۳۰ میلیارد تن دی اکسید کربن که ۴۰ درصد آن سهم تولید برق و حرارت است و ادامه این روند باعث تولید ۵۷ میلیارد تن در سال ۲۰۵۰ خواهد شد که بر اساس تخمین دانشمندان این حجم دی اکسید کربن باعث افزایش ۵ درجه گرمای زمین می شود و عملا سوخت های فسیلی نمی توانند انرژی مناسب در آینده باشند، اما با نگاه  به آینده انرژی ،خصوصا تکنولوژی  انرژی های نو  و تجدید پذیرکه اگر آن را معادل قدرت آینده هر کشوری حساب کنیم انژی و فنآوری های آینده به طرف سوخت پاک بدون آلاینده پیش می رود، نظیر سلولهای سوختی ،انرژهای بادی ،گداخت هسته ایی، همجوشی هسته ایی که سرمایه گذاری در این انرژیها قطعا نگاه به آینده هست، وبهره برداری ازانرژی  خورشیدی که در ایران جایی  بسیار مناسب برای عرضه این منبع  خدادیست.

خورشید، بزرگ‌ترین منبع تولید انرژی است که یک ساعت انرژی تولید شده، فراتر از نیاز تمام جمعیت زمین در مدت یک سال است.

قبل از بیداری اسلامی، اروپا با سرمایه گذاری در شمال افریقا کشورهای مصر، تونس و لیبی با احداث نیروگاهای خورشیدی که ۲۰ درصد برق را به خود کشورها و ۸۰ درصد آن را به اروپا صادر کنند. چون امروزه تامین انرژی و نحوه مدیریت آن تاثیرات مستقیمی بر زندگی، اقتصاد، محیط زیست، سیاست دولت‌ها و مناسبات جهانی کشور‌ها دارد کشورهایی که دارای تکنولوژی پیشرفته‌تری در جذب، کنترل و بهره‌برداری از منابع انرژی نو باشند از قدرت استراتژیک بیشتری برخوردار خواهند بود.

– دانشجوی دکتری مهندسی محیط زیست

– کارشناس ارشد حقوق بین المل

 

انتهای پیام//

منبع خبر : قاسم نوشاد


لیست نظرات

[ مسعود دهدشتی ] [ در تاریخ : ۲۷ تیر ۱۴۰۰ ]
کامنت شما منتظر تایید ناظر می باشد.

با سلام
امروز فرصت کردم تا مطب جناب نوشاد را بخوانم بسیار ریز بینانه و ملموس نگاشته شده بود جا دارد از رسانه کار آمد سپاس بواسطه داشتن کادر توانمند هئیت تحریریه در ارائه مطالب مفید و انعکاس نظر متخصصان تشکر نمایم.